Anasayfa » GÜNÜN İÇİNDEN » Mükellef ilan oldu

Mükellef ilan oldu

Tavşanlı türküsü. Bu türkü, Tunçbilek kömür madeninin ilk açıldığı 1940′lı yılarda, yeraltında çalışacak insan bulunamadığında, mükellef adıyla zorla çalıştırılan insanlar için ve muhtemelen özelikle de, bir göçük sonucu ölen İlet Köyünden bir genç için yakılmış. Tunçbilek ve çevresinde linyit kömürünün çıkarılmaya başlandığı ilk zamanlarda, ölüm tehlikesinden dolayı maden ocaklarında çalışacak işçi bulunmadığından, civarda yaşayan belli yaşa gelmiş gençler bir müddet orada çalışmaya mükellef edilirlerdi. Devlet köylerden, muhtarlar aracılığıyla vergi borcu olanları veya askerlik borcu olanları toplar, bu madenlerde zorla çalıştırırdı. İşçiler kaçmasın diye de üzerlerinden kilitlerler ve başlarında jandarma beklermiş. Rivayete göre, madende zorla çalıştırılan gençlerden biri yeraltı tünelinin çökmesi sonucu ölünce bu türkü yakılmış.

Linyit işletmeciliği Tunçbilek’te gerçek anlamda cumhuriyet döneminde devlet taralından ele alınarak, 18.05.1939 tarihinde özel teşebbüsün işlettiği maden ocağı Etibank’a devredilmiştir. Mahdut mesuliyetli garp linyitleri işletmesi (GLİ); Etibank’a bağlı olarak Değirmisaz, Soma ve Tunçbilek linyit ocaklarının birleştirilmesiyle 01.01.1940 tarihinde kuruldu. 1940′lı yıllarda yeraltında çalışacak gönüllü işçi temininin zorluğu nedeniyle mükellef kanununa göre; gönüllü mahkûmlar, askerlik çağına gelmiş gençler, toprağı olmayan veya köy muhtarlarının gazabına uğrayan arkası olmayan köylüler mükellef yapılıyor, garp linyitleri işletmesinde linyit üretiminde çalıştırılıyorlardı. Çalışılan süreler askerlikten veya mahkûmiyetten düşülüyordu. Mükellef temini için garp linyitleri işletmesi, köy muhtarlarına avanta veriyordu. Mükelleflik yöreli köylüler için kâbus haline geliyor, acılarını türkü yakıp dillendiriyorlardı.

Mükellef ilan oldu gelin dediler,
Cehennem deliğine girin dediler,
Yeni de kartımı alıp elime de verdiler.

Aman da beyim, vay efendim bu nasıl emir
Kapandı kapılar sürüldü demir,
Aman da beyim vay efendim, künyem yazıldı,
İlet mezarlığına kabrim kazıldı.

Mükellefin önünde astılar bayrak,
Ankara’ya gitti gelmedi evrak,
Elli lira verem sürgünden bırak.

Aman da beyim, vay efendim bu nasıl emir
Kapandı kapılar sürüldü demir,
Aman da beyim vay efendim, künyem yazıldı,
İlet mezarlığına kabrim kazıldı

Mükellefin önünde kurulu da kantarlar,
Anam rüşvet almış gâvur muhtarlar,
Mümkünü yok mu mükelleften kaçmaktan.

Aman da beyim, vay efendim bu nasıl emir
Kapandı kapılar sürüldü demir
Aman da beyim vay efendim, künyem yazıldı,
İlet mezarlığına kabrim kazıldı

Evimizin önünde kurşun saçarlar,
Jandarmalar gelmiş beni sorarlar,
Mümkünü yok, çaresi yok beni de tutarlar.

Aman da beyim, vay efendim bu nasıl emir
Kapandı kapılar sürüldü demir
Aman da beyim vay efendim, künyem yazıldı,
İlet mezarlığına kabrim kazıldı.

http://youtu.be/66a5X4FVvhU

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*