Anasayfa » GÜNÜN İÇİNDEN » “Kiralık işçi” düzenlemesi de kapıda…

“Kiralık işçi” düzenlemesi de kapıda…

Kölece esnek çalıştırma stratejisinin, çeşitli maddelerine ilişkin düzenleme taslakları birbiri ardından gündeme geliyor. Burjuva hükümetin kıdem tazminatı gaspına ilişkin düzenlemesinde yaptığı nabız yoklamasından sonra, benzer bir uygulamayı şimdi de “kiralık işçi” düzenlemesi taslağını Hürriyet gazetesine vererek yapıyor.

Gazetede yer alan düzenlemeye göre, “İşçisi hastalanan, izne çıkan, askere giden, gözaltına alınan, siparişi artan patron, işçi kiralayabilecek.” “Yüz işçiye kadar çalışan şirketlerde işçilerin tamamı, yüzden fazla çalıştıran şirketlerde çalışanların yüzde 20’si” kiralık işçi şirketlerinden geçici süreliğine kiralanabilecek. Ancak bu, kapsam dışı, taşeron işçilik uygulamalarıyla birlikte, büyük işletmelerde de işçilerin çoğunluğunun sendikasız, güvencesiz olmasını, mevcut sendikalaşmanın da tümden işlevsizleştirilmesini ortaya çıkartabilecek. Tasarının daha sivri ucunu ise, grev sırasında da kiralık işçilerin grev kırıcı olarak çalıştırılabilmesinin düzenlemesi oluşturuyor.
– Her isteyen sermaye sahibi, işkur’dan izin almak koşulu ile 20 bin tl’lik teminatı yatırıp özel istihdam bürosu kurabilir. Ancak kimse büronun mali gücünü denetlemeyecek. Oysa patronlara kiraya verilen işçiler, bu büroların elemanı haline gelecek. Sigorta primi borcu olan büro kapatıp giderse işçi ortada kalacak.

– Kanun kıdem tazminatı ile ilgili bir düzenleme de yapmıyor. Yani “kiralık işçi”nin kıdem tazminatı hakkı ortadan kaldırılıyor.

– Türkiye’de sendikalaşma işkollarına göre düzenlenmekte. Tasarı kiralık işçi şirketlerini ise boşlukta bırakıyor. Buna göre, kiralık işçiler çalıştırıldıkları işyerlerinde varolan sendikalara üye olamıyor, kendileri de sendika kuramıyor.

– Patronlar fabrikalarındaki belirli alanları tasfiye edecek. Şayet orada 1.200 liraya işçi çalıştırıyorsa, aynı işi özel istihdam bürosundan işçi kiralayarak 1000 liraya yaptıracak. Özel işçi kiralama şirketinin kestiğinden sonra “kiralık işçi”nin eline 700-800 lira geçebilecek.

– Patronlar çalıştırdıkları kadrolu işçilere “ya sizi çıkarırım, ya da daha düşük ücretle özel istihdam bürosunun elemanı olun, aynı işi yapmaya devam edin” diyecek. İşini kaybetmek istemeyen işçilere, patronun istediği zamanlarda ve sürelerde “kiralık işçi” olmaları dayatılacak.
-Kriz dönemlerinde patronlar,  özel işçi kiralama şirketi ile yaptığı anlaşmayı dondurabilecek.

– İşler bozulduğu anda, kıdem tazminatı, ihbar gibi sorumlulukları olmayan patron “nasıl olsa benim işçim değil” diyerek anında, ay sonunu bile beklemeden işçiyi kapının önüne koyacak.

– İşyerinde grev, direniş olduğunda patron grev kırıcı olarak “kiralık işçileri” çalıştırabilecek.

– 100 işçiden falza çalıştıran işyerlerindeki işçilerin yüzde 20’si, 100 işçiye kadar olan işyerlerinin tamamı “kiralık işçi” olarak çalıştırılabilecek. Ancak yüzden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde kapsam dışı, taşeron vd çalıştırılanlarla birlikte, tasarı çalıştırılan işçilerin çoğunluğunun sendikasız, güvencesiz, esnek çalıştırma olanağı elde ediyor.

– Tasarı “kiralık işçi” çalıştırmaya 6 ay sınırı koyuyor, fakat sözleşmenin 3 kere yinelebilmesini de düzenliyor.

– Özel kiralık işçi şirketleri kurarak ya da bu şirketlerle çalışarak, patronlar çalıştırdıkları işçilerin ücretlerinde yüzde 30 hatta yüzde 50’ye varan avantajlar elde edebiliyorlar. Örneğin bir otelde bir oda için housekeeping’in ücret ve diğer haklar ederi 5 tl ise, hizmet şirketleri ve özel istihdam büroları bunu 1 tl’ye yapıyorlar.

– Tüm personelin planlaması, malzemeler, yapılacak işle ilgili eğitim, hizmet şirketleri ve özel istihdam büroları tarafından karşılanıyor.

– Şirket için ayda sadece 10 gün yapılacak bir taşıma işi var. Bu iş için işçi kiralama şirketinden 10 gün çalışacak işçi kiralayabiliyor.

– Kriz ortamında üretimi düşürüyorsa, kapattığı bantlarda görev yapan kiralık işçileri tazminatsız ve sözleşme süresi bitmeden işten çıkarabiliyor.

geçici iş ilişkisi, yasada “özel istihdam bürosunun geçici iş gücü talebinin karşılanması amacıyla iş sözleşmesi düzenlediği işçisine iş görme edimini yerine getirmek üzere ücret karşılığı bir başka işverene devri” şeklinde tanımlanıyor.

2009 tarihinde çıkartılan özel istihdam büroları yasası ile 300 civarın firma özel istihdam bürosu kuruluş izni aldı. Giderek yaygınlaşmasına karşın, kiralık işçi şirketleri anayasa ve mevcut iş yasaları nedeniyle halen sınırlı bir kapsamda ve sadece özel sektörde faaliyet yürütebiliyor. Yeni tasarı yasalaşırsa, kiralık işçi şirketleri hızla yaygınlaşacak, ABD ve AB’de olduğu gibi 10 binlerce, yüz binlerce kiralık işçiyi elinde tutan kiralık işçi tekelleri ortaya çıkacak.

Yasa tasarısının en kritik noktalarından birini kamuda uygulanıp uygulanmayacağı. 2009 tarihli özel istihdam büroları yasası ve yeni tasarı gündeme geldiğinde, özellikle Türk-İş ve KESK “kamuda uygulanmayacağı teminatı”nı alarak yasa ve tasarıya fazla ses çıkarmamış, uzlaşmışlardı.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*